भंडारा जिल्ह्यात मानव-वन्यजीव संघर्ष पेटला; ५ महिन्यांत ६ जणांचा मृत्यू, १९ गंभीर जखमी

भंडारा : वनसंपदेने समृद्ध असलेल्या भंडारा जिल्ह्यात गेल्या काही महिन्यांपासून मानव आणि वन्यजीवांमधील संघर्ष अत्यंत धोकादायक वळणावर पोहोचला आहे. जानेवारी ते मे २०२६ या अवघ्या पाच महिन्यांच्या कालावधीत वन्यजीवां Milan च्या हल्ल्यात ६ निष्पाप नागरिकांना आपला जीव गमवावा लागला आहे, तर १९ जण गंभीर जखमी झाले आहेत. क्षेत्रात वाघ आणि बिबट्यांच्या वाढत्या दहशतीमुळे संपूर्ण जिल्ह्यातील ग्रामीण भागात भीतीचे सावट पसरले आहे. १९ मार्च रोजी वसंत मेश्राम यांच्यावर झालेल्या हल्ल्यापासून सुरू झालेली ही जीवघेणी मालिका मे महिना संपत आला तरी थांबण्याचे नाव घेत नाहीये.
अडयाल पोलीस ठाण्यांतर्गत येणाऱ्या पिलांद्री जंगल परिसरात शुक्रवार, २२ मे रोजी जंगलात गवत कापण्यासाठी गेलेले कोठुली येथील रहिवासी बाबूराव नत्थूजी पिल्लेवान यांच्यावर एका वाघाने अचानक हल्ला केला. या हल्ल्यात त्यांचा जागीच मृत्यू झाला. यापूर्वी, नवेगाव-नागझिरा अभयारण्याच्या सीमावर्ती भागात एका वाघिणीने अवघ्या १५ दिवसांत तीन भीषण हल्ले केले होते. या हल्ल्यात जखमी झालेले वसंत मेश्राम (१९ मार्च) आणि माया सोनवणे (२८ मार्च) यांचा उपचारादरम्यान मृत्यू झाला, तर १ एप्रिल रोजी याच वाघिणीने छाया मुंगमोडे यांच्यावर हल्ला करून त्यांना गंभीर जखमी केले.
लहान चिमुरडीसह गुराख्याला बनवले शिकार
साकोली वनपरिक्षेत्रातील सोनका पळसगाव येथील गुराखी दौलत मणीराम राऊत यांच्यावर १९ जानेवारी रोजी जंगलात एका अस्वलाने जीवघेणा हल्ला केला होता, त्यांचाही उपचारादरम्यान मृत्यू झाला. तर १५ एप्रिल रोजी विशी येथे एक काळजाचा ठोका चुकवणारी घटना समोर आली. छत्तीसगड येथील रहिवासी काशीराम मिरी यांच्या ५ वर्षांच्या चिमुरडीला, अंशिका मिरी हिला मक्याच्या शेतात लपून बसलेल्या एका बिबट्याने आपले शिकार बनवले, ज्यामध्ये या बालिकेचा जागीच मृत्यू झाला.
शेती ठप्प; ग्रामीण अर्थव्यवस्था संकटात
सध्या ग्रामीण भागात उन्हाळी शेतीची मशागत, धान कापणी आणि तेंदूपत्ता संकलनाचा मुख्य हंगाम सुरू आहे. परंतु, जंगलात आणि शेताच्या आसपास वाघ-बिबट्यांचा सततचा वावर असल्यामुळे मजूर आणि शेतकरी शेतात जाण्याचे धैर्य दाखवू शकत नाहीत. हाताशी आलेले पीक वाया जाण्याच्या भीतीने शेतकरी पूर्णपणे हतबल झाले आहेत. वन्यजीवांच्या दहशतीमुळे शेतीची कामे ठप्प झाली असून ग्रामीण अर्थव्यवस्था मोठ्या संकटात सापडली आहे.
३,७०६ घटनांमध्ये पिकांचे नुकसान; कोट्यवधींचा सरकारी मोबदला प्रलंबित
भंडारा वनविभागांतर्गत भंडारा, पवनी, अडयाल, साकोली, लाखनी, लाखांदूर, लेंडेझरी, जांबकांद्री, नाकाडोंगरी आणि तुमसर हे वनपरिक्षेत्र येतात. हा संपूर्ण परिसर नवेगाव-नागझिरा व्याघ्र प्रकल्प, कोका आणि उमरेड-करहांडला अभयारण्याने वेढलेला असल्याने येथे वन्यजीवांचा मोठा वावर आहे.
वनविभागाच्या आकडेवारीनुसार: पिकांचे नुकसान: जंगली जनावरांनी शेतात घुसून पिके उद्ध्वस्त केल्याच्या तब्बल ३,७०६ घटना नोंदवल्या गेल्या आहेत.
पशुधनाची हानी: गोठ्यात घुसून बिबट्यांनी केलेल्या हल्ल्यात आतापर्यंत ३७५ पाळीव जनावरांचा (मवेशी) जीव गेला आहे.
शेतकरी आणि पशुपालकांच्या या अतोनात नुकसानीसाठी शासन स्तरावरून मिळणारा कोट्यवधी रुपयांचा सरकारी मोबदला (मुआवजा) अद्याप मिळालेला नाही, त्यामुळे स्थानिक नागरिकांमध्ये प्रशासनाविरोधात तीव्र संताप व्यक्त होत आहे. वाढत्या जनक्षोभाच्या पार्श्वभूमीवर, वनविभागाने नुकतेच काही बिबट्यांना पिंजऱ्यात जेरबंद करून सुरक्षित नैसर्गिक अधिवासात सोडले आहे. मात्र, वाघ आणि बिबट्यांची मुख्य दहशत अद्याप कायम असल्याने नागरिकांना वनविभागाकडून ठोस उपाययोजनांची अपेक्षा आहे.